Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

21 lipca 2021

NR 50 (Lipiec 2021)

Matematyczny pokój zagadek. Przykład z instrukcją przygotowania

0 71

Edukacyjny pokój zagadek to coraz częściej stosowana metoda pracy na lekcji. Nauczyciele, którzy choć raz przeprowadzili lekcję w takiej formie, doświadczyli ogromnego wzrostu zaangażowania uczniów. Ci sami nauczyciele wiedzą również, że na przygotowanie takiej lekcji trzeba poświęcić dużo czasu. Dlatego oddaję w ręce Czytelnika pokój zagadek wraz z instrukcją, jak należy go przygotować.

Escape room – czym jest?

Escape room lub pokój zagadek to realna przygoda, której scenariusz może być oparty na historii zaczerpniętej z filmu, literatury czy z codziennego życia osób biorących w nim udział. Zadaniem uczestników jest „uwolnienie” się z pokoju, w którym zostali zamknięci w ściśle określonym czasie. Aby tego dokonać, muszą łamać szyfry i odkodowywać zostawione dla nich wiadomości, co wymaga logicznego, nieszablonowego myślenia oraz współdziałania w grupie. 

POLECAMY

Szkolny pokój zagadek

Zastanówmy się, którymi cechami będzie się charakteryzował szkolny pokój zagadek. Limit czasowy to czas trwania lekcji, w którym uczniowie powinni rozwiązać przygotowane przez nauczyciela zadania. „Zamknięcie” fizyczne nie jest możliwe ze względu na przepisy BHP, ale możemy przygotować skrzynię ze skarbami. Zadaniem uczniów będzie jej otwarcie i „uwolnienie” przygotowanej przez nauczyciela nagrody. Może – choć nie musi – towarzyszyć temu angażująca uczniów historia. 
Z wykorzystaniem tej metody najłatwiej powtarzać lub utrwalać określoną partię umiejętności z podstawy programowej.
Uczniowie mogą pracować samodzielnie lub w grupach. W przypadku rozpoczynania przygody z tą metodą pracy dobrze jest, aby uczniowie pracowali w parach lub małych, najwyżej czteroosobowych grupach. 

Rodzaje szkolnych pokoi zagadek

Szkolny pokój zagadek można przygotować w postaci analogowej, cyfrowej lub mieszanej. Najczęściej stosuję mieszane matematyczne pokoje zagadek. Wówczas uczniowie lub grupy uczniów sporadycznie na kolejnych etapach „uwalniania się” potrzebują cyfrowego urządzenia, tj. tabletu lub smartfonu. Jeżeli zostawię dla uczniów skrzynię ze skarbami, potrzebuję kłódki zamykanej na szyfr liczbowy. Uczniowie poszczególne zadania mogą rozwiązywać w swoich zeszytach. 
Pokoje zagadek można również dzielić ze względu na sposób organizacji procesu rozwiązywania przez uczniów poszczególnych zadań prowadzących ich do „uwolnienia się”. Schemat pierwszego przedstawiam na ryc. 1.
 

Ryc. 1


Rozpoczynamy od historii wprowadzającej lub instrukcji zawierającej informację, co uczniowie powinni zrobić, aby opuścić pokój zagadek. W kolejnych krokach uczniowie działają zgodnie ze schematem: zadanie – rozwiązanie – wskazówka – zadanie. Pierwsze zadanie otrzymują od nauczyciela podczas wprowadzenia, następnie rozwiązują je, a otrzymana odpowiedź zawiera wskazówki, gdzie należy szukać kolejnego zadania. Jeżeli popełnią choćby jeden błąd, nie odnajdą kolejnego zadania, a przygoda nie zakończy się „uwolnieniem”. 
Ten rodzaj pokoju zagadek wymaga od uczniów dużej dokładności i ciągłego skupienia, a od nauczyciela podjęcia działań, które wyeliminują tzw. chodzenie na skróty, czyli oszukiwanie i ściąganie rozwiązań od innych grup. Uda się tego uniknąć, jeżeli nauczyciel stworzy kilka alternatywnych tras przejścia przez pokój zagadek. Mogą to być różne dla każdej z grup rozwiązania poszczególnych zadań lub różna droga dojścia do rozwiązania/uwolnienia się. Patrząc na schemat, można to również osiągnąć, gdy poszczególne grupy rozwiązują te same zadania, ale w różnej kolejności.
Przygotowanie jednego pokoju zagadek takiego typu to faktycznie przygotowanie ich tylu, ile grup uczniów będzie brało w nim udział na lekcji. Jest to bardzo pracochłonne. Znacznie mniej pracochłonny jest drugi rodzaj pokoju zagadek. Rozwiązywanie kolejnych zadań przebiega w nim niezależnie (ryc. 2). Rozwiązanie wszystkich składa się na sukces, którym jest „uwolnienie się”. Uczeń znajduje zadania ukryte przez nauczyciela i rozwiązuje je.
 

Ryc. 2


Przygotowanie escape roomu według tego schematu jest łatwiejsze, ponieważ uczniowie rozwiązują zadania w takiej kolejności, w jakiej je odnajdą w miejscach, gdzie pozostawił je nauczyciel.
Poniżej przykład pokoju zagadek sprawdzającego umiejętności uczniów klas VIII z tematyki graniastosłupów. Jest to escape room mieszany, przygotowany według drugiego schematu. 

Temat: Graniastosłupy – powtórzenie wiadomości

Scenariusz lekcji matematyki dla klasy ósmej szkoły podstawowej
Czas: 1 godz. lekcyjna
Cele ogólne:

  • powtórzenie i utrwalenie wiadomości z tematu dotyczącego graniastosłupów,
  • kształtowanie samodzielnego myślenia u uczniów,
  • doskonalenie umiejętności pracy w grupie.
  • Umiejętności z podstawy programowej klasy IV–VIII

Uczeń:

  • rozpoznaje graniastosłupy – w tym proste i prawidłowe,
  • wykorzystuje podane zależności między długościami krawędzi graniastosłupa do wyznaczania długości poszczególnych krawędzi,
  • oblicza objętości i pola powierzchni graniastosłupów prostych, prawidłowych,
  • zna i stosuje w sytuacjach praktycznych twierdzenie Pitagorasa,
  • oblicza pierwiastek z iloczynu i ilorazu dwóch liczb, wyłącza liczbę przed znak pierwiastka i włącza liczbę pod znak pierwiastka,
  • mnoży i dzieli pierwiastki tego samego stopnia.

Metody nauczania:

  • edukacyjny pokój zagadek

Materiały:

  • zadania zagadki – załącznik 1 (ryc. 3),
  • kod QR dla każdej z grup – załącznik 2 (ryc. 4),
  • kod QR z rozwiązaniem – załącznik 3 (ryc. 5),
  • skrzynka z kłódką z kodem cyfrowym,
  • plik zabezpieczony hasłem (kod otwierający kłódkę).

Struktura i opis lekcji:

  1. Część organizacyjna – sprawdzenie obecności i podział na grupy.
  2. Przedstawienie tematu lekcji i sposobu jego realizacji.
  • Zadaniem uczniów jest otwarcie skrzyni zamkniętej na kłódkę. 
  • Kod do kłódki znajduje się w pliku na komputerze, który jest zabezpieczony hasłem. Hasło ukryte jest pod kodem QR. 
  • Nauczyciel rozdaje „niedokończone” kody QR – załącznik 2.
  • Prosi uczniów, aby spróbowali je zeskanować. Niestety, jest to niewykonalne. Ich zadaniem jest zamalowanie na czarno pewnej liczby pól, tak aby można było odczytać kod QR. 
  • Aby wiedzieć, które pola, oznaczone jakimi liczbami, należy zamalować, uczniowie powinni odnaleźć treść 11 zadań ukrytych przez nauczyciela, a następnie rozwiązać je. Wyniki są liczbami, które należy zamalować na kodzie.  Po...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Matematyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, testów i zadań
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy