Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

20 września 2021

NR 51 (Wrzesień 2021)

Sposób na powtórzenie, czyli superagenci w akcji

0 63

Lekcje powtórzeniowe to świetna okazja, by – porządkując i utrwalając zdobytą wiedzę – doskonale bawić się na zajęciach. Warto w tym celu wykorzystać zagadki detektywistyczne. Dzieci, wcielając się w rolę superagentów, muszą poznać tajemniczą historię i rozwikłać zagadkę. Łamigłówki takie same w sobie mają wielką zaletę. Ich rozwiązywanie pozwala zaspokoić ciekawość, niejednokrotnie zaskakuje ucznia, ale przede wszystkim zaprasza go do wspólnej zabawy.

Od najmłodszych lat dzieci bardzo chętnie uczestniczą w grach i zabawach umysłowych, chętnie rozwiązują zagadki, krzyżówki czy rebusy. Wszystkie te formy zabaw stanowią dla nich rozrywkę, która jest przeciwieństwem obowiązków szkolnych. Wprowadzając do procesu edukacyjnego elementy gier, zagadek lub ciekawych problemów do rozwiązania, stwarzamy sytuacje, w których dzieci angażują się emocjonalnie w pracę na lekcji, chętniej pracują i dążą do osiągnięcia jak najlepszych wyników. Wspólne rozwiązywanie łamigłówek uaktywnia wszystkie dzieci oraz prowokuje do dyskusji i dzielenia się swoimi spostrzeżeniami. Zakończone sukcesem zmierzenie się z problemem często jest dla dziecka okazją do uwierzenia we własne możliwości czy pozbycia się nieśmiałości.
Przeprowadzenie lekcji w postaci zagadki detektywistycznej daje nauczycielowi możliwość zwiększenia aktywności uczniów, jest skutecznym czynnikiem kształtującym motywację ucznia, niezbędną w procesie uczenia się. Chęć rozwiązania zagadki, wygrania z innymi stanowi silną motywację do zmierzenia się z zadaniami. Wiedza w taki sposób przekazana jest znacznie lepiej utrwalona niż za pomocą bardziej tradycyjnych metod nauczania. Uczeń zaangażowany w rozwiązanie zagadki zdobywa wiedzę w sposób aktywny, a nauczyciel może ubrać niezbędną liczbę monotonnych ćwiczeń w atrakcyjną formę.
Na podstawie przedstawionych poniżej kart, wykorzystanych na zajęciach w klasie IV, postaram się wskazać poszczególne etapy przygotowania takich zajęć. Mam nadzieję, że będą one inspiracją do przygotowania podobnej lekcji również z innego działu. 
Zagadka, którą wykorzystałam jako wzór w tym artykule, dotyczyła powtórzenia zagadnień z działu: „Liczby naturalne – część 1” na podstawie podręcznika Matematyka z kluczem wydawnictwa Nowa Era. Przy użyciu tej metody sprawdziłam, czy uczniowie opanowali następujące umiejętności:

POLECAMY

  • porównywanie i porządkowanie liczb naturalnych,
  • interpretowanie liczb na osi liczbowej, zaznaczanie i odczytywanie liczb naturalnych na osiach o różnych jednostkach, 
  • rozróżnianie pojęć „cyfra” i „liczba”,
  • stosowanie wygodnych dla uczniów sposobów ułatwiających obliczenia, w tym przemienności i łączności dodawania i mnożenia oraz rozdzielności mnożenia względem dodawania,
  • dodawanie i odejmowanie w pamięci liczb dwucyfrowych,
  • mnożenie i dzielenie liczb naturalnych w zakresie 100,
  • odczytywanie i zapisywanie liczb wielocyfrowych,
  • stosowanie poprawnej kolejności wykonywania działań,
  • obliczanie kwadratów i sześcianów liczb,
  • czytanie ze zrozumieniem prostego tekstu zawierającego informacje liczbowe,
  • dostrzeganie zależności między podanymi informacjami.

Zaczynamy. 

Historia wprowadzająca 

Nasza lekcja powinna rozpoczynać się od odczytania przez nauczyciela historii, która wprowadzi uczniów w klimat zajęć. Można także poprosić dzieci, aby przeczytały tekst samodzielnie – w grupach. Warto zadbać o to, by opowieść ta była dla nich atrakcyjna. Może nawiązywać do akcji filmu sensacyjnego lub przygodowego, przeczytanej książki, legendy, odwiedzonego miejsca historycznego, ale także do doświadczeń samych uczniów czy nauczyciela. Na jednej z takich lekcji moi uczniowie mieli za zadanie ustalić, jaką czekoladą na gorąco można poprawić mi humor, na innej odkrywali przepis na świąteczne pierniczki, poszukiwali zaginionego klejnotu lub zdobywali odznakę Asa Wywiadu. Tylko od nas zależy, na jaką przygodę zabierzemy uczniów.
A oto kilka moich propozycji:

  • wskazanie złodzieja cennego manuskryptu,
  • rozwikłanie tajemnicy ukrycia Bursztynowej Komnaty,
  • odnalezienie zaginionego rekwizytu w teatrze,
  • poszukiwania Złotego Miasta,
  • podróż wehikułem czasu,
  • wskazanie w mozaice miejsca ukrycia klejnotu,
  • uwolnienie z rąk porywaczy słynnego naukowca,
  • wynalezienie eliksiru miłości,
  • odnalezienie zgubionego podczas wycieczki portfela,
  • podróż po ludzkim ciele.

Przygotowując historię, możemy przy okazji zastanowić się, jakie wiadomości z innych przedmiotów lub wiedzę z życia codziennego chcemy dzieciom dodatkowo „przemycić”. Świetnie sprawdza się w tym miejscu współpraca z nauczycielami takich przedmiotów, jak historia, geografia, biologia, język polski czy (w starszych klasach) fizyka i chemia. 
Przygotowana przeze mnie jako wzór zagadka nawiązuje do książki podróżniczej przeczytanej przez ucznia.
Z zagadką można zapoznać się na stronie internetowej ukrytej pod kodem:
 


Ustalenie podejrzanych i cech, które ukryjemy we wskazówkach 

W zależności od wybranego tematu opowieści wskazówki będą odnosiły się do różnych rzeczy – wyglądu podejrzanych, miejsca ukrycia przedmiotów, składników eliksiru, smaku czekolady, czasu, do którego zostaniemy przeniesieni, i ludzi, których spotkaliśmy. Musimy zatem zastanowić się nad wyborem 4–5 cech opisujących nasze podejrzane obiekty i wymieszaniu ich między sobą tak, by każda z potencjalnych odpowiedzi była unikatowa.
W mojej zagadce były to wygląd pirata (bez jednej nogi, bez jednej ręki, bez oka, z fajką, z zarostem), broń, którą pirat się posługiwał (armata, maczeta, miecz, pistolet), symbol na fladze statku pirackiego (papuga, koło sterowe, czaszka), współrzędne ukrycia skarbu oraz rodzaj skarbu (klejnoty, monety, broń). W zagadce z czekoladą był to kolor (biała, ciemna, mleczna), smak (pomarańczowa, waniliowa, malinowa), dodatek (cukier, mleko, bita śmietana) oraz rodzaj posypki (karmelowa, kawowa, cynamonowa).
Inne możliwe cechy, które możemy przypisać naszym obiektom, to np.:

  • płeć,
  • pierwsza litera imienia lub nazwy,
  • waluta danego kraju, język, którym się posługują jego mieszkańcy,
  • wiek wydarzenia, kontynent, państwo, miasto, miejsce,
  • środek lokomocji, 
  • kolor ubioru,
  • kształt czy kolorystyka flagi.

Na tym etapie zagadki musimy zaplanować pytania i odpowiedzi, które pozwolą wykluczyć wszystkie inne rozwiązania. W moim przypadku wyglądało to następująco (kolory wskazują, których piratów, po kolejnych wskazówkach, uczniowie powinni wykluczać):

A jak będą ustalać to uczniowie? Tu też mamy dużą dowolność – wiele zależy od naszej historii. Najprościej przygotować tabelę, w której umieścimy te informacje, a dzieci będą wykreślać kolejne pozycje wraz z rozwiązywaniem wskazówek. 
 


Możemy odpowiedź ukryć na obrazku (np. mozaika z ukrytym klejnotem), na kartce pocztowej z danego miejsca albo tak jak ja, przygotować karty z rysunkami podejrzanych. Karty...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Matematyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, testów i zadań
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy