Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

21 stycznia 2020

NR 42 (Styczeń 2020)

Wizualne karty pracy

173

Jak stworzyć własnoręcznie atrakcyjną wizualnie kartę pracy czy notatkę? Wierzę w to, że jeden obraz może zastąpić tysiące słów. Dlatego zachęcam wszystkich do tworzenia notatek wizualnych.

Aby informacja dotarła do mózgu i została przetworzona, a następnie zapamiętana, trzeba wykonać szereg czynności, z których nie zawsze zdajemy sobie sprawę. Im większa liczba kanałów uczestniczy w pozyskiwaniu informacji, tym większa szansa na jej zapamiętanie. Na lekcji matematyki trudno byłoby polizać prostą, aby poczuć jej smak, lub pogłaskać funkcję, by przekonać się, jaka jest w dotyku (chociaż na przykład osoby niewidome mogą „dotknąć” funkcji, czyli wypukłego wykresu). W zdecydowanej większości przypadków pozostaje nam kanał słowny – nauczyciel mówi, a uczeń słucha – oraz kanał wzrokowy – kiedy uczeń zapoznaje się z materiałem wizualnym w podręczniku, prezentacji czy karcie pracy. Jeśli chcemy, jako nauczyciele, aby nasi uczniowie zatrzymali wzrok na jakiejś informacji, musi być ona dla nich podana w sposób atrakcyjny. Najlepiej jeśli przekonamy uczniów do tworzenia własnych notatek wizualnych.
Pierwszym krokiem do tego mogą być przygotowane przez nauczyciela karty pracy. W zależności od poziomu nauczania i konkretnego zespołu klasowego będą one wyglądały trochę inaczej. Niemniej wszystkie powinny zawierać pewne elementy, które pomogą w nauce.
Po pierwsze: najważniejszy jest tytuł. To on informuje, czego dotyczy notatka czy karta pracy. Powinien być w miarę krótki. Zapisujemy go wyróżniającym się kolorem, na kolorowym tle lub w szarfie. Zawsze preferuję tworzenie kart pracy w formie kolorowej, nawet jeśli później tworzone są czarno-białe odbitki. Wyjątek stanowią karty pracy, które mają być tylko szkicem notatki do uzupełnienia przez ucznia i ozdobienia jej zgodnie z własnymi upodobaniami.
Po drugie: wiadomości teoretyczne czy polecenia piszemy mniejszą czcionką niż tytuł. Mogą być umieszczone w kontenerze tekstowym lub nie. Praktyczne jest stosowanie numerowania czy punktorów.
Zależności między informacjami możemy pokazać, stosując łączniki lub różnicując wielkość i grubość liter (ryc. 1).
 

Ryc 1.


Ponadto, jeśli chcemy, możemy wprowadzić do naszych kart pracy bohatera, który zawsze będzie się uczniom kojarzył z naszym przedmiotem. Proszę się nie obawiać, że Wasze zdolności plastyczne są niewystarczające. Tu nie chodzi o rysunek artystyczny, tylko o graficzny element, który zaciekawi i rozbawi ucznia. Jeśli rysunek postaci będzie koślawy, tym lepiej. Uczeń widzi, że nauczyciel to też człowiek i nie boi się swoich krzywych rysunków. A rozluźnienie spowodowane uśmiechem sprzyja zapamiętywaniu informacji. Dlatego zabawne rysunki mogą się znaleźć nie tylko na kartach pracy dla uczniów młodszych. Licealiści również lubią się pośmiać. Najważniejsze, żeby nie przesadzić z ozdobnikami. W końcu zależy nam na zapamiętaniu przez uczniów konkretnych treści (ryc. 2). Jeśli w tym miejscu ktoś nadal uważa, że rysowanie jest ponad jego siły, niech jeszcze chwilę poczeka. Na końcu artykułu pokażę, jak się za to zabrać.

Ryc 2.


Wróćmy więc do elementów, które możemy spotkać na kartach pracy. Zostały do omówienia już tylko dwa. Pierwszy nie jest obowiązkowy, ale zamyka całość i sprawia wrażenie porządku. Mam na myśli ramkę. Może to być zwykła linia wykonana odręcznie lub przy pomocy linijki. Jeśli ktoś chce i może poświęcić więcej czasu, może stworzyć ramkę bardziej fantazyjną.
Ostatni element uważam za obowiązkowy. Podpis jest konieczny, szczególnie jeśli ktoś dzieli się swoją pracą z innymi. Nie ma znaczenia, czy przekazujecie swoją pracę koleżance w szkole, czy umieszczacie ją w grupie na Facebooku. Dbajcie o swoje „dzieła” i nie wstydźcie się ich. Jest wielu autorów, których w tej chwili rozpoznaje się po charakterystycznym bohaterze czy elemencie umieszczanym na pracy. Na przykład ludziki propagatorki OK zeszytu, Danuty Sterny, zna prawie każdy.
Nim przystąpicie do własnoręcznego tworzenia karty pracy, musicie odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

  1. Dla kogo rysuję kartę pracy/notatkę?
  2. Czy uczeń ma dostać gotowy produkt jako wklejkę, czy może będzie ją przerysowywał do zeszytu?
  3. Czy uczeń będzie uzupełniał samodzielnie kartę pracy, czy będzie ona tylko instrukcją?
  4. Jakie treści chcę, aby uczeń zapamiętał? Czego ma się nauczyć?

Tworząc kartę pracy dla młodszych dzieci, musimy pamiętać o większych literach. Dzieci lubią również, jeśli są rysunki, które będą mogły samodzielnie pokolorować. Młodsi uczniowie chętnie personalizują swoje karty pracy. Chętnie śledzą przygody bohatera, jeśli taki się pojawi.
W zależności od sposobu przechowywania przez uczniów notatek trzeba dobrać odpowiedni format. Uczeń nie ma pożytku z dużej liczby kserówek poskładanych i wciśniętych za okładkę zeszytu lub książki. Takie luźne kartki szybko niszczą się lub gubią. Rozdając uczniom karty pracy, musimy zadbać o to, by wkleili je do zeszytu lub schowali do specjalnie przeznaczonej koszulki. Innym rozwiązaniem, szczególnie podczas pracy z młodzieżą ze szkoły ponadpodstawowej, jest wyświetlenie karty pracy na ekranie i prośba o przerysowanie jej do zeszytu. Nie marnujemy papieru, a uczniowie mają większy porządek w notatkach. Ponadto przy przepisywaniu informacji uczeń korzysta z kolejnego kanału, przez który informacje docierają do mózgu. Jest duża grupa osób, które uczą się, pisząc.
Karta pracy może zawierać instrukcję, jak rozwiązać dany problem, i/lub miejsce do uzupełnienia przez ucznia. Tworząc ją, zawsze musimy mieć na celu korzyść, jaką uczeń odniesie, stosując taką pomoc.
Zobaczmy teraz dwie przykładowe karty pracy przygotowane dla uczniów na różnych poziomach edukacyjnych. Pierwszą przygotowałam dla uczniów klasy czwartej szkoły podstawowej. Dotyczy klasyfikacji kątów. Uczniowie mają za zadanie połączyć nazwę kąta, jego opis i rysunek, na którym jest ten kąt zaznaczony (ryc. 3).
 

Ryc 3.


Dla przyciągnięcia uwagi kąty zostały zaznaczone w literkach tworzących tytuł. Nazwy umieszczone są w ramkach, które mają zaznaczone po dwa kąty proste. Kąty te mają udawać gwoździe, którymi ramki z...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy