Dołącz do czytelników
Brak wyników

O!kręgi rozwoju

24 maja 2021

NR 49 (Maj 2021)

Cykl Kolba, czyli koncepcja uczenia się przez doświadczenie

28

Największym dobrodziejstwem dla ucznia jest uczący się nauczyciel. Nic przecież nie motywuje do nauki bardziej niż osobisty przykład. Uczniowie nie chcą słuchać teoretycznych porad na temat uczenia się, ale chcą zobaczyć wzorzec. I tym wzorcem powinien być nauczyciel. W jego skarbcu wiedzy i doświadczenia uczeń może odnaleźć coś wartościowego dla siebie. No właśnie… doświadczenia.

Ludzie uczą się w różnorodny sposób. Jednym z nich jest uczenie się przez doświadczenie. Podstawą uczenia się jest doświadczenie poparte refleksją. Jest to proces, w którym jest ono przekształcane 
w wiedzę. 
W 1984 roku amerykański teoretyk edukacji, Dawid Kolb, opublikował artykuł na temat Modelu Lewina. Zrobił to w uznaniu zasług Kurta Lewina, amerykańskiego psychologa społecznego. Model ten zakłada, że wiedzę zdobywa się głównie poprzez praktykę, a rolą nauczyciela jest tworzenie sytuacji edukacyjnych sprzyjających uczeniu się. Wielką wartość edukacyjną ma sytuacja dydaktyczna wyzwalająca osobiste zaangażowanie ucznia. Uczenie się nie zaczyna się od przyswajania pojęć, zasad i reguł, ale od konkretnych przeżyć lub czynności, które prowokują do refleksji, przemyśleń i konstruowania tych pojęć, zasad i reguł możliwych do zastosowania również w innych sytuacjach.
Kolb opisał proces uczenia się w postaci czteroetapowego cyklu. Etapy te można opisać słowami: doświadczenie, refleksja, generalizacja, zastosowanie.

POLECAMY

 Ryc. 1. Etapy cyklu Kolba


Wszystkie cztery etapy konstytuują proces uczenia się.Pomysł Kolba nazywany jest w literaturze edukacyjnej Cyklem Kolba. Warto dodać, że uczenie się przez doświadczenie integruje wszystkie trzy wymiary uczenia się, czyli wymiar kognitywny, psychodynamiczny i społeczny. Taka integracja daje podstawy do skutecznego uczenia się.

Cykl Kolba a style uczenia się

Cyklowi Kolba można przyporządkować style uczenia się. Etapowi doświadczenia odpowiada styl ucznia aktywisty, etapowi refleksji – ucznia refleksyjnego, etapowi generalizacji – ucznia teoretyka, a etapowi zastosowania – ucznia pragmatyka.
Uczniowie AKTYWIŚCI lubią działanie:

  • lubią władzę i kontrolę, możliwość decydowania,
  • są „aktorami”, a nie obserwatorami,
  • lubią prowadzić innych,
  • lubią głębokie doświadczenia związane z podejmowaniem ryzyka,
  • nie lubią bierności ani zadań wymagających przestrzegania porządku.

Uczniowie REFLEKSYJNI lubią retrospekcję:

  • lubią mieć czas do namysłu i czas na podjęcie decyzji,
  • przywiązują wagę do szczegółów,
  • potrzebują czasu i okazji do wymiany poglądów,
  • nie lubią bardzo uporządkowanych zadań,
  • nie lubią symulacji, nie mając czasu na myślenie,
  • lubią teorie, modele, koncepcje, systemy.

Uczniowie TEORETYCY lubią idee:

  • preferują myślenie abstrakcyjne,
  • lubią dociekliwe pytania i intelektualny krytycyzm,
  • preferują logiczne, systematyczne i obiektywne podejście,
  • nie lubią aktywności nieuporządkowanej, z pozoru bezcelowej,
  • nie lubią zagłębiania się w uczucia.

Uczniowie PRAGMATYCY lubią sens:

  • lubią działania związane z przyszłym zawodem, czyli praktycznymi umiejętnościami.

Istotne jest, aby nauczyciel miał świadomość tej różnorodności stylów uczenia się. To wskazuje na bardzo ważny problem dydaktyczny: nie można nauczać wszystkich w ten sam sposób. Różnorodność uczniów w zespole klasowym jest ogromna. Nie ma wobec tego metody nauczania skutecznej dla wszystkich. Jest za to metoda najgorsza, czyli stosowanie ciągle tej samej metody. Ma to znaczenie w kontekście edukacji matematycznej. To właśnie matematyka jest najczęstszym powodem niepowodzeń edukacyjnych. Dla bardzo wielu uczniów jest ona zmorą edukacyjną, wręcz problemem nie do przeskoczenia. 
Dlatego warto rozważyć zalety Cyklu Kolba przede wszystkim w kontekście kształcenia kompetencji matematycznych w szkole, niezależnie od etapu edukacji i wieku uczniów.

Zastosowanie w edukacji matematycznej

Cykl Kolba znajduje swoje zastosowanie w kilku ważnych elementach szkolnej rzeczywistości.
Po pierwsze – w projektach edukacyjnych. Ich zaplanowanie i zorganizowanie wymaga od nauczyciela inicjatywy i odwagi. Jeśli tych dwóch cech nie zabraknie, zebranie obfitego plonu edukacyjnych korzyści jest zagwarantowane. Wielką stratą dla szkoły jest wygaśnięcie projektów gimnazjalnych. Projekt to przecież nic innego jak wspólna praca na konkretnym problemie, a doświadczenie zdobyte podczas jego rozwiązywania zawsze daje wymierne efekty i konkretne kompetencje.
Cykl Kolba można realizować również poprzez organizowanie pracy w grupach uczniowskich nad konkretnymi problemami matematycznymi. Wspóln...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Matematyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych, testów i zadań
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy