Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Pomysł na lekcję

24 maja 2021

NR 49 (Maj 2021)

Szkolna Giełda Papierów Wartościowych – pomysł na procenty!

34

Uczniowie dużo lepiej uczą się nowych rzeczy, gdy pokazuje się im praktyczne zastosowanie zdobywanej wiedzy. Procenty w klasie VI zawsze cieszą się ogromną popularnością, podobnie jak promile – zawsze pojawiają się uśmiechy na twarzach uczniów. Warto wykorzystać ten moment zainteresowania uczniów do odkrycia ciekawego zastosowania procentów w finansach.

Na początek można porozmawiać o bankach, pożyczkach, kredytach – okazuje się, że uczniowie mają bardzo znikomą wiedzę na ten temat. Jeszcze mniejszą wiedzę mają o inwestowaniu, o ryzyku inwestycyjnym czy zarządzaniu oszczędnościami. Na pytanie, z czym kojarzy im się Giełda Papierów Wartościowych, często odpowiadają, że z hazardem. To jest doskonały moment w nauczaniu matematyki na wyjaśnienie, czym się różni hazard od inwestowania. Czym się różni gra w gry losowe od gry na giełdzie. 
W artykule chciałbym zaprezentować Szkolną Grę Giełdową oraz dwa pomysły na projekt związany z inwestowaniem na GPW. Zanim jednak przejdę do omówienia mojej gry, chciałbym zaprezentować trochę teorii związanej z procentami, a dokładnie z zagadnieniem podwyżek i obniżek, z którym uczniowie po raz pierwszy spotykają się już w klasie VI. Podczas wprowadzenia na lekcji tematu i podczas samej gry należy pozwolić uczniom korzystać z prostego kalkulatora. Uczeń powinien też znać zasady zaokrąglania liczb do dwóch miejsc po przecinku.
Wprowadźmy pewne oznaczenia, których w tym artykule będziemy używać:

POLECAMY

  1. Podwyżka o dany procent. Strzałka poniżej prezentuje symbolicznie podwyżkę o 20%. Liczba 1,2 przy strzałce oznacza mnożnik, który powstał poprzez dodawanie:

100% + 20% = 120% = 1,2

 

  1. Obniżka o dany procent. Strzałka poniżej prezentuje symbolicznie obniżkę o 20%. Liczba 0,8 przy strzałce oznacza mnożnik, który powstał poprzez odejmowanie: 

100% – 20% = 80% = 0,8


Oznaczenia te pozwolą uczniom lepiej zrozumieć podwyżki i obniżki występujące w zadaniach oraz przygotują ich do odpowiedniego i szybkiego obliczania zmian cen akcji podczas Szkolnej Gry Giełdowej, którą w dalszej części artykułu dokładnie opiszę. 

Rozwiążmy zadanie

Cenę pewnego towaru najpierw obniżono o 20%, a następnie podwyższono o 20%. Odpowiedz na pytania:

  • Czy cena towaru po obniżce i podwyżce zmieniła się?
  • O ile procent wzrosła lub spadła pierwotna cena towaru?
  • Czy gdyby podwyżka o 20% wystąpiła najpierw, a potem obniżka o 20%, to otrzymalibyśmy inny wynik? Odpowiedź wyjaśnij.

Rozwiązanie: 


Odpowiedź: 
Cena spadła o 4%. Sytuacja odwrotna nic by nie zmieniła, gdyż mnożenie jest przemienne i otrzymalibyśmy ten sam wynik.

Po takim prowadzeniu możemy przystąpić do zapoznania uczniów z zasadami Szkolnej Gry Giełdowej. Zacznijmy od pokazania uczniom aplikacji napisanej w Excelu, prezentującej notowania giełdowe naszych szkolnych spółek (tab. 1).
 

Tab. 1. Giełda 1
  Nazwa spółki Aktualny Ile procent Zwyżka/Zniżka
1. CCC 87,30 3% zwyżka
2. CDPROJEKT 93,00 27% zniżka
3. EUROTEL 30,20 33% zwyżka
4. BUDIMEX 134,60 40% zniżka
5. JSW 38,00 14% zniżka
6. ENEA 24,60 11% zwyżka
7. KGHM 89,70 9% zniżka
8. LOTOS 43,20 4% zniżka
9. MEDICALK 78,50 41% zniżka
10. PBKM 54,00 15% zniżka
11. STALPROD 42,00 39% zniżka
12. TOYA 12,80 4% zniżka
13. WITTCHEN 18,00 37% zwyżka
14. XTB 19,80 42% zniżka
15. ŻYWIEC 68,00 19% zwyżka


Plik można pobrać tutaj. Skorzystaj z kodu QR, aby pobrać plik.
 


Po uruchomieniu pliku i użyciu klawisza F9 na naszej klawiaturze zmieniamy wartości procentów oraz napisów zwyżka/zniżka. W ten sposób możemy w losowy sposób zmieniać wartości w naszej tabelce. Podczas gry uczniowie szybko zauważą losowość zmian i powinni wyciągnąć wniosek, że wybór spółek do gry jest dowolny i losowy, nazwa spółki nie ma znaczenia. Mamy tu pole do dyskusji o różnicy losowej gry i prawdziwej giełdy. 

Kolejnym krokiem jest przesłanie uczniom lub wydrukowanie (w zależności od tego, czy pracujemy zdalnie, czy też stacjonarnie) karty pracy do naszej gry. 
Kartę można pobrać tutaj. Skorzystaj z kodu QR, aby ją pobrać. 
 


Zaczynamy od uzupełnienia tabelki (tab. 2)
Uczniowie otrzymują od nas wirtualnie 1000 zł i zapraszamy ich do zakupów – wybierają 5 różnych spółek.
W pierwszej kolumnie wpisują nazwy wybranych spółek, trzeciej kolumnie cenę z tabelki z Excela. Następnie tak dobierają liczbę akcji każdej spółki w kolumnie drugiej, aby łączna wartość ich zakupów była jak najbliżej otrzymanej kwoty 1000 zł. Oczywiście, nie mogą tego 1000 zł przekroczyć. Takie szacowanie sprawia uczniom wiele radości, a zrobienie z tego zawodów na najlepszego, któremu zostanie jak najmniej reszty z 1000 zł, dodatkowo podkręca atmosferę. 
 

Tab. 2. Karta zakupów
Nazwa akcji Liczba akcji Cena jednej akcji Wartość kupionych akcji
1.      
2.      
3.      
4.      
5.      


Kolejny etap to przeprowadzenie pięciu sesji giełdowych. Uczniowie przygotowują kalkulatory i zaczynamy (tab. 3).
 

Tab. 3. Karta gry (liczymy biorąc cenę jednej akcji)
Nazwa akcji SESJA 1 SESJA 2 SESJA 3 SESJA 4 SESJA 5
mnożnik cena mnożnik cena mnożnik cena mnożnik cena mnożnik cena
1.                    
2.                    
3.                    
4.                    
5.                    

 

W pierwszej kolumnie uczniowie przepisują nazwy wybranych spółek. Potem mamy SESJĘ 1, czyli zaczynamy przyciskiem F9 w pliku Excel losować nowe wartości. Proponuję wcisnąć klawisz F9 i wytypować ucznia do zatrzymania słowem „stop” naszego losowania. Emocje gwarantowane. Gdy już wylosujemy nasze nowe wartości w tabelce, uczniowie szukają swoich spółek i sprawdzają, co im wypadło. W drugiej kolumnie wpisują mnożniki, czyli wartości, jakie wypadły przy wybranych przez nich spółkach. Przykładowo, gdy spółka CCC ma wzrost o 3%, to mnożnik wynosi 1,03. Następnie uczniowie obliczają nowe wartości swoich akcji, mnożąc z pomocą kalkulatora mnożnik przez cenę akcji z trzeciej kolumny pierwszej, uzupełnianej przez nich tabelki. Nowe ceny akcji wpisują do trzeciej kolumny drugiej tabelki („Cena”). Ustalmy z uczniami, że wpisywane ceny będą zaokrąglane do drugiego miejsca po przecinku – to bardzo ważne. Po wykonaniu obliczeń kończymy pierwszą sesję. Uświadamiamy uczniom, że teraz ich ceny akcji się zmieniły i do sesji drugiej brana jest pod uwagę już ta nowa cena. Podobnie będzie po każdej sesji – aż do końca zabawy. Po rozegraniu pięciu sesji uczniowie uzupełniają sami lub z naszą pomocą tabelkę 4.
 

Tab. 4. Karta sprzedaży
Nazwa akcji Liczba akcji Cena jednaj akcji Wartość sprzedanych akcji
1.      
2.      
3.      
4.      
5.      


Pierwsza kolumna to ponownie nazwy wybranych spółek, druga kolumna spisywana jest z drugiej kolumny drugiej tabelki karty pracy. Trzecia kolumna to cena akcji z piątej sesji naszej gry. Wartość sprzedanych akcji obliczamy, mnożąc kolumnę drugą przez trzecią. W tym momencie uczniowie porównują, na czym zyskali, a na czym stracili. Dajmy im tu czas na policzenie i ustalenie zysku/straty. Większość z naszych podopiecznych poradzi sobie tutaj bez naszej pomocy i, oczywiście, jak tylko to zrobi, z pewnością będzie się dzieliło swoim wynikiem. 
Podczas gry uczniowie często prowadzą ciekawe dyskusje, których warto posłuchać. Na lekcji stacjonarnej, często w szumie, nie udało mi się wyłapać wszystkich komentarzy, ale teraz, w nauczaniu zdalnym, jest zupełnie inny odbiór, każdy komentarz jest słyszalny i zauważalny. 
Po takim wprowadzeniu w świat podwyżek i obniżek, z wykorzystaniem giełdy, część uczniów z pewnością zainteresuje ten temat i warto to wykorzystać. W zależności od klasy, w której wprowadzamy Szkolną Giełdę Papierów Wartościowych, proponuję kontynuację tematu w dwojaki sposób.

Wirtualna gra giełdowa 

Za pośrednictwem aplikacji Trading 212 lub z pomocą strony internetowej: https://www.biznesradar.pl/portfele/. Z młodszymi uczniami najczęściej korzystam ze strony internetowej, jest ona bezpieczniejsza, ale wymaga posiadania komputera w domu do sprawdzania swojego wirtualnego portfela i zakupu/sprzedaży. Polecana aplikacja działa na każdym rodzaju telefonu i pozwala w czasie rzeczywistym handlować wirtualnie akcjami. Projekt, który proponuję moim uczniom, polega na trzymiesięcznej (maksymalnie półrocznej) grze na giełdzie za pośrednictwem wirtualnego portfela. Jest to zupełnie bezpieczne. Ustalam z uczniami wirtualną kwotę, jaką mogą inwestować, często jest to 10 000 zł. Nie chodzi tutaj o zawody, kto więcej wygra, lecz o doświadczenie tego, na czym polega gra na giełdzie. Powoduje to często, że uczniowie ruszają po wsparcie do rodziców i dziadków, co sprawia, że w projekt włączona jest cała rodzina. Podoba się to uczniom, ale też samym członkom rodziny, którzy często piszą do mnie podziękowania za takie inicjatywy. Czasem okazuje się, że jest w klasie ktoś, kogo dziadek lub wujek gra na giełdzie i coś podpowiada, czasem dowiadujemy się ciekawych rzeczy o spółkach, o nietrafionych inwestycjach, o powodach wzrostu lub spadku akcji danej spółki. Są to tak poważne dyskusje, że zajmują czasem sporą część lekcji, ale ja na to pozwalam – dla mnie to jest cudowna informacja zwrotna od uczniów. Atutem aplikacji na telefon jest możliwość przejścia z gry wirtualnej na grę rzeczywistą. Oczywiście, tutaj musi już nastąpić zgoda rodzica i jest to już aktywność pozaszkolna, ale zdarzyło mi się, że rodzice pozwolili uczniowi kontynuować zabawę w realu z kwotą 200 zł. Mogę też powiedzieć, że po roku pewien uczeń kwotę nie tylko utrzymał, ale też zarobił 100 zł.

Szkolna Internetowa Gra Giełdowa 

Dostępna na stronie: https://sigg.gpw.pl/. Możemy brać w niej udział co roku z uczniami od klasy VII aż do końca szkoły średniej. Ja co roku zachęcam swoich uczniów do udziału w niej. Tworzymy 2–4-osobowe zespoły, rejestrujemy się na stronie internetowej konkursu, wgrywamy zgody od rodziców i bawimy się od grudnia do końca kwietnia. Co prawda, nie odnieśliśmy jeszcze spektakularnego sukcesu, ale na tak dużą liczbę uczestników udaje nam się uplasować w pierwszej dwudziestce. W ubiegłym roku natomiast moi uczniowie w pierwszej rundzie odnieśli ogromną porażkę, inwestując w pewną spółkę wydającą gry, ale już zbierają siły na rewanż w rundzie drugiej.

Całość projektów warto dopełnić wizytą na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Są tam organizowane godzinne wykłady dla uczniów, połączone ze zwiedzaniem gmachu GPW. Na uczniach robi to duże wrażenie, z własnego doświadczenia bardzo polecam. 
Nauczanie matematyki to nie tylko przekazywanie wiedzy, ale też pokazywanie istnienia matematyki w otaczającym nas świecie. Giełda, która często kojarzona jest z hazardem, może nam bardzo pomóc w edukacji matematycznej. Oprócz samych procentów mamy tutaj dużo innych matematycznych zagadnień, które można poruszać z uczniami – od rachunku prawdopodobieństwa po analizę techniczną wykresów notowań giełdowych. Warto zwracać uwagę uczniów, że gra na giełdzie może być hazardem, jeżeli wydajemy losowo nasze pieniądze bez dokonania analizy ryzyka, lub też inwestowaniem, gdy mamy odpowiednią wiedzę i umiejętności do odpowiedniej analizy zagrożenia. Wiedza, którą zdobywamy w szkole, może nam pomóc w przyszłości. Szczęście w życiu jest ważne, ale wsparcie szczęścia wiedzą pomaga w odnoszeniu sukcesów.

Przypisy